Het woord algemeen wordt vaak gebruikt als mensen uitleg zoeken over gezondheidsproblemen zoals een hernia, omdat veel mensen dit woord gebruiken om een situatie uit te leggen die bij veel mensen kan voorkomen. Een hernia is een aandoening aan de wervelkolom die flink pijn kan doen en het dagelijks leven lastig maakt. Het is handig om te weten wat een hernia precies betekent, hoe je het kunt herkennen en wat je eraan kunt doen.
Hoe ontstaat een hernia in de rug of nek
Bij een hernia ontstaat er een bobbel of uitstulping in een zachte schijf die tussen twee wervels in je rug of nek zit. Zo’n schijf werkt normaal als een soort schokdemper tussen je botten. Als die schijf beschadigd raakt, kan een deel ervan gaan uitsteken. Deze uitstulping kan tegen een zenuw drukken. Meestal gebeurt dit onderin de rug, maar het kan ook in de nek voorkomen. Zo’n beknelde zenuw veroorzaakt de typische klachten van een hernia. Doordat het op een zenuw drukt, kan je pijn krijgen in je rug, bil of been of, in het geval van je nek, in je arm of schouder.
Wat zijn de klachten en symptomen bij een hernia
De meest voorkomende klacht bij een hernia is pijn. De pijn zit vaak niet alleen op de plek van de hernia zelf. Veel mensen merken dat de pijn uitstraalt naar het been, de bil of, bij een nekhernia, naar de arm. Soms voelt het prikkelend of tintelend aan. Ook kun je last krijgen van spierzwakte of minder gevoel in een bepaald deel van je been of arm. Hoesten, niezen of persen op het toilet maken de pijn vaak erger. Bij sommige mensen zijn de klachten zó scherp dat gewoon bewegen of zitten moeilijk wordt. Soms treden ook klachten op zoals moeite met plassen of gevoelloosheid rond het zitvlak. Dat zijn spoedsituaties waarbij je direct hulp moet zoeken.
Hoe wordt een hernia vastgesteld
Een arts kan aan de hand van je klachten en een lichamelijk onderzoek meestal al vermoeden of je een hernia hebt. Soms vraagt de arts om bepaalde bewegingen te maken en test hij het gevoel of de kracht in je been of arm. In sommige gevallen is verder onderzoek nodig, bijvoorbeeld een MRI-scan. Met zo’n scan kan de arts precies zien of er een uitstulping is en of deze tegen een zenuw drukt. Een röntgenfoto wordt voor het vaststellen van een hernia vrijwel nooit gebruikt, omdat je daarop zachte delen niet goed ziet. Het gaat vooral om goed naar je klachten te kijken en zo nodig specialistisch onderzoek te doen als de klachten blijven aanhouden.
Behandeling en herstel bij een hernia
De meeste mensen met een hernia hebben <strong)pijnstillingen rust nodig, maar hoeven niet te worden geopereerd. De klachten verdwijnen namelijk vaak vanzelf binnen enkele weken tot maanden. Medicijnen zoals paracetamol of ontstekingsremmers helpen tegen de pijn en maken bewegen makkelijker. Beweging is belangrijk, want bedrust wordt meestal juist afgeraden. Soms adviseert de arts fysiotherapie om sterker en soepeler te blijven. Alleen als de pijn heel heftig is, niet weggaat of als er uitvalsverschijnselen zijn zoals verlies van kracht of controle over de blaas, kan een operatie nodig zijn. Na herstel kun je meestal weer normaal bewegen, maar het is verstandig om goed op je houding te letten en tillen of zware inspanning te vermijden.
Tips om klachten te voorkomen en te verminderen
Gezonde leefgewoonten helpen om de rug sterk te houden. Regelmatig bewegen houdt de spieren rondom de wervelkolom soepel en sterk. Denk aan wandelen, fietsen of zwemmen. Goed op je houding letten tijdens zitten en tillen is ook belangrijk. Til altijd met een rechte rug en probeer zware lasten te verdelen. Overgewicht zorgt voor extra druk op de rug, dus gezond eten draagt ook bij aan het verminderen van het risico op een hernia. Roken vertraagt de genezing van de tussenwervelschijven en vergroot daarmee de kans op klachten. Stoppen met roken is dus vaak gunstig voor je rug. Ook helpt het om lang stilzitten te vermijden, bijvoorbeeld door regelmatig even op te staan of te bewegen tijdens je werk.
Veelgestelde vragen over hernia
- Wat is het verschil tussen een hernia en spit?
Bij spit heb je acute rugpijn maar is er geen sprake van een uitstulping die op een zenuw drukt. Een hernia geeft naast rugpijn vaak ook uitstralende pijn en soms uitval in het been of de arm.
- Moet een hernia altijd geopereerd worden?
Een hernia hoeft niet altijd geopereerd te worden. Veel mensen herstellen binnen een paar maanden vanzelf door rust, pijnstilling en bewegen.
- Kan een hernia terugkomen als je eenmaal genezen bent?
Een hernia kan opnieuw ontstaan, soms zelfs op een andere plek in de rug of nek. Het is dus belangrijk om op je rug te blijven letten.
- Hoe snel voel je verbetering bij een hernia?
De meeste mensen merken binnen enkele weken dat de klachten minder worden. Soms duurt het langer, tot wel twaalf weken, voordat de pijn bijna weg is.
- Is een hernia gevaarlijk voor je gezondheid?
Een hernia is meestal niet gevaarlijk, maar als je plots last krijgt van krachtsverlies of niet meer goed kunt plassen of ontlasten, is dat wel een spoedgeval en moet je direct naar een arts.