De wervelkolom en de tussenwervelschijven
De wervelkolom bestaat uit botjes die wervels worden genoemd. Tussen deze wervels zitten zachte kussentjes, de tussenwervelschijven. Deze schijven zorgen ervoor dat je kunt buigen, draaien en bewegen zonder pijn. Elke schijf heeft een stevige buitenkant en een soort gel aan de binnenkant. Door die zachte kern kunnen schokken worden opgevangen. Na verloop van tijd of door overbelasting kan de buitenkant van zo’n schijf zwakker worden. Soms zit die zwakke plek al van kinds af aan in de familie. In dat geval ontstaat er sneller een hernia dan bij anderen. Ook leeftijden tussen de 20 en 40 jaar zijn vaak het moment waarop een hernia naar voren komt, omdat de schijven dan gevoeliger zijn voor schade.
Hoe een hernia zich ontwikkelt in de rug
Als de wand van een tussenwervelschijf zwak wordt, kan de zachte kern naar buiten worden gedrukt. Dit gebeurt vaak door tillen, veel zitten of draaiende bewegingen maken met het lichaam. Zelfs hoesten of persen op het toilet kan de druk vergroten. Bij een scheurtje in de buitenkant kan de gel-achtige kern uitpuilen. Hierdoor kan er druk komen op de zenuwbanen die naast de wervelkolom lopen. Die zenuwen zorgen er normaal voor dat je je benen en rug voelt en kunt bewegen, maar wanneer ze bekneld raken, kan er pijn, tinteling of zelfs een doof gevoel ontstaan. De klachten verschillen per persoon. Niet iedereen krijgt namelijk dezelfde klachten bij een hernia. Sommige mensen voelen alleen wat rugpijn, anderen krijgen last van een brandend gevoel tot in het been of de voet.
Oorzaken en risicofactoren van een hernia
Er zijn verschillende redenen waarom de kans op een hernia groter wordt. De meest voorkomende oorzaak is slijtage van de tussenwervelschijf. Deze schijf verliest geleidelijk vocht en wordt minder flexibel. Hierdoor scheurt de buitenkant sneller. Erfelijkheid speelt ook een rol. Als er in een familie vaker rugklachten voorkomen, dan is de kans groter dat iemand last krijgt van een hernia. Overgewicht, zwaar lichamelijk werk en veel tillen zorgen voor extra druk op de wervelkolom, waardoor de kans op beschadiging toeneemt. Ook mensen die lang in dezelfde houding zitten, bijvoorbeeld achter een computer, kunnen sneller klachten ontwikkelen.
Symptomen bij een hernia en wanneer je op moet letten
Iemand met een hernia hoeft niet altijd pijn te voelen. Soms merk je het alleen bij bepaalde bewegingen of als je zit. Bekende signalen zijn een scherpe of stekende pijn in de rug, vaak uitstralend naar een bil, been of voet. Ook kun je tintelingen voelen of een slapend gevoel hebben. In erge gevallen kun je zelfs krachtsverlies krijgen in je been. Sommige mensen kunnen minder goed op hun tenen of hielen staan. Let goed op wanneer de pijn erg wordt of als je niet meer naar het toilet kunt. In dat geval moet er snel een dokter worden gebeld, want dat kan betekenen dat een zenuw ernstig klem zit. Meestal verdwijnen de klachten langzaam vanzelf, maar soms blijft de pijn lang aanwezig.
Hoe je het risico op een hernia kunt verkleinen
Iedereen kan proberen minder kans te hebben op een hernia. Goed bewegen is belangrijk, net als op je houding letten. Afwisselen tussen zitten, staan en lopen helpt om de tussenwervelschijven soepel te houden. Zowel te veel als te weinig bewegen is niet goed. Probeer zware dingen op de juiste manier te tillen: houd het dicht bij je lichaam, til met een rechte rug en draai niet tegelijk met je rug. Regelmatig sporten kan helpen om de rugspieren sterk te houden, waardoor ze je wervelkolom beter ondersteunen. Roken zorgt ervoor dat de doorbloeding van de schijven slechter wordt, daarom hebben rokers vaak sneller klachten. Op tijd stoppen met roken helpt niet alleen voor de longen, maar ook voor de rug.
Veelgestelde vragen over het ontstaan van een hernia
- Wat is het verschil tussen gewone rugpijn en pijn door een hernia?
Pijn door een hernia is vaak scherp en straalt uit naar het been of de voet. Gewone rugpijn blijft meestal rond de rug of de onderrug en trekt niet uit naar andere lichaamsdelen.
- Kan een hernia vanzelf weer verdwijnen?
Een hernia kan soms vanzelf beter worden. Het uitpuilende deel van de tussenwervelschijf kan slinken of verplaatsen, waardoor de druk op de zenuw minder wordt en de klachten afnemen.
- Heeft je levensstijl invloed op het krijgen van een hernia?
De kans op een hernia wordt groter door veel zitten, zwaar werk, weinig beweging en roken. Een actieve levensstijl en goede houding verminderen het risico op rugklachten.
- Is een operatie altijd nodig bij een hernia?
Niet iedereen met een hernia heeft een operatie nodig. Vaak verdwijnen de klachten na rust, pijnstilling en oefeningen. Een operatie gebeurt alleen als de pijn te lang aanhoudt of als er veel uitval van kracht is.